Quy trình 7 bước Số hóa Di sản Văn hóa, Di tích Lịch sử

Giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị di sản trong thời đại chuyển đổi số 
Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, lĩnh vực văn hóa - di sản cũng từng bước ứng dụng công nghệ để bảo tồn và phát huy giá trị bền vững. Số hóa Di sản Văn hóa, Di tích Lịch sử không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là giải pháp quan trọng giúp lưu giữ, quảng bá và kết nối di sản với cộng đồng trong nước và quốc tế.
Vậy quy trình số hóa di sản được thực hiện như thế nào? Dưới đây là các bước chuẩn hóa đang được nhiều địa phương và đơn vị triển khai.
1. Khảo sát, đánh giá hiện trạng di sản
Đây là bước nền tảng quyết định chất lượng toàn bộ dự án số hóa.
Nội dung thực hiện:
  • Khảo sát thực địa tổng thể di tích
  • Đánh giá mức độ bảo tồn, hiện trạng kiến trúc, hiện vật
  • Thống kê hồ sơ tư liệu (ảnh, bản vẽ, sắc phong, thần tích…)
  • Xác định giá trị nổi bật (lịch sử, văn hóa, kiến trúc, tín ngưỡng)
Mục tiêu:
  • Xây dựng phương án số hóa phù hợp
  • Lựa chọn công nghệ áp dụng (VR360, 3D, scan laser, AR…)

2. Thu thập dữ liệu và tư liệu gốc
Giai đoạn này tập trung vào việc thu thập đầy đủ thông tin nhằm đảm bảo tính chính xác và khoa học.
Bao gồm:
  • Tư liệu lịch sử (văn bia, sắc phong, thần phả)
  • Ảnh tư liệu cũ
  • Bản vẽ kiến trúc
  • Phỏng vấn nhân chứng, nghệ nhân, nhà nghiên cứu
  • Ghi âm, ghi hình nghi lễ, lễ hội truyền thống
Việc chuẩn hóa dữ liệu ngay từ đầu giúp tránh sai lệch và thuận tiện cho lưu trữ lâu dài.
3. Quét và ghi hình không gian (VR360 / 3D Scan)
Đây là bước quan trọng nhất trong quy trình số hóa.
Ứng dụng công nghệ:
  • Chụp ảnh 360 độ toàn cảnh
  • Scan 3D công trình kiến trúc
  • Flycam ghi hình tổng thể khu di tích
  • Dựng mô hình 3D các hiện vật có giá trị
Kết quả đạt được:
  • Tạo tour tham quan thực tế ảo VR360
  • Lưu trữ dữ liệu không gian chính xác theo tỷ lệ thực
  • Phục vụ công tác nghiên cứu, phục dựng khi cần thiết
4. Xây dựng nội dung thuyết minh số
Sau khi có dữ liệu hình ảnh, bước tiếp theo là biên tập nội dung giới thiệu.
Nội dung bao gồm:
  • Lịch sử hình thành và phát triển
  • Giá trị văn hóa, kiến trúc, nghệ thuật
  • Sự kiện, nhân vật gắn với di tích
  • Thông tin lễ hội, nghi lễ truyền thống
Tích hợp đa phương tiện:
  • Thuyết minh tự động (audio guide)
  • Video giới thiệu
  • Phụ đề song ngữ
  • Infographic trực quan
5. Xây dựng nền tảng số và tích hợp QR Code
Sau khi hoàn thiện dữ liệu và nội dung, tiến hành đưa di sản lên nền tảng số.
Các hình thức triển khai:
  • Website chuyên trang di tích
  • Cổng thông tin điện tử địa phương
  • Tour VR360 trực tuyến
  • Ứng dụng di động
  • Mã QR đặt tại điểm di tích
Khi du khách quét mã QR, toàn bộ thông tin, hình ảnh, video thuyết minh sẽ hiển thị tức thì trên điện thoại.
6. Kiểm định, nghiệm thu và chuẩn hóa dữ liệu
Đây là bước đảm bảo tính pháp lý và độ chính xác.
Thực hiện:
  • Kiểm tra nội dung bởi cơ quan chuyên môn
  • Hiệu chỉnh thông tin lịch sử
  • Chuẩn hóa dữ liệu lưu trữ theo tiêu chuẩn quốc gia
  • Sao lưu và bảo mật dữ liệu
7. Truyền thông và khai thác vận hành
Số hóa chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được truyền thông đúng cách.
Hoạt động triển khai:
  • Quảng bá trên mạng xã hội
  • Tích hợp Google Maps
  • Kết nối với tour du lịch
  • Giới thiệu trên Cổng du lịch địa phương
  • Liên kết trường học phục vụ giáo dục trải nghiệm
Lợi ích của số hóa Di sản, Di tích
Việc triển khai quy trình số hóa bài bản mang lại nhiều giá trị:
✔ Bảo tồn lâu dài
Lưu trữ dữ liệu chính xác, phòng ngừa hư hỏng, xuống cấp.
✔ Tăng khả năng tiếp cận
Du khách có thể tham quan trực tuyến mọi lúc, mọi nơi.
✔ Hỗ trợ giáo dục
Phục vụ học tập, nghiên cứu lịch sử - văn hóa.
✔ Quảng bá du lịch hiệu quả
Gia tăng nhận diện điểm đến, thu hút khách tham quan.
✔ Phục vụ quản lý nhà nước
Cơ quan quản lý dễ dàng cập nhật, theo dõi và khai thác dữ liệu.
Xu hướng số hóa di sản tại Việt Nam
Trong giai đoạn 2023-2025, nhiều địa phương đã đẩy mạnh chuyển đổi số lĩnh vực văn hóa theo định hướng của Chính phủ:
  • Xây dựng bảo tàng số
  • Phát triển tour tham quan VR360
  • Số hóa lễ hội truyền thống
  • Tạo cơ sở dữ liệu di sản cấp tỉnh/thành phố
Đây là bước đi quan trọng nhằm thực hiện chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế du lịch bền vững.
Số hóa Di sản Văn hóa, Di tích Lịch sử không chỉ là hoạt động ứng dụng công nghệ, mà còn là giải pháp bảo tồn thông minh, giúp di sản “sống” trong môi trường số.
Việc triển khai đúng quy trình - từ khảo sát, thu thập dữ liệu, quét 3D, xây dựng nội dung đến vận hành nền tảng - sẽ đảm bảo giá trị di sản được bảo tồn bền vững và lan tỏa mạnh mẽ trong thời đại số.
Hotline 0941 886 161
Liên hệ qua Zalo
Messenger